Zaloguj się wybranym kontem

Jeżeli zakupiłeś prenumeratę przed 31 maja 2015 zaloguj się kontem Piano

Zaloguj się kontem Gazeta.pl

Nie pamiętam loginu / hasła

lub zaloguj się

Zaloguj się kontem Gazeta.pl

Błędny email lub hasło

Nie pamiętam loginu / hasła

lub zaloguj się

Zaloguj się kontem Wyborcza

wersja beta

Nie masz konta? Załóż konto / Nie pamiętam hasła

lub zaloguj się

Zaloguj się kontem Wyborcza

wersja beta

Błędny email lub hasło

Nie masz konta? Załóż konto / Nie pamiętam hasła

lub zaloguj się

Wyborcza.pl

Jak wygląda finansowa polityka prorodzinna w Europie?

Autor: Bartosz Chyż | 21.12.2015
squidOpenTop

Prowadzona przez państwo polityka prorodzinna odniesie skutek, jeśli wprowadzone zostaną rozwiązania systemowe. W Polsce co piąta rodzina korzysta z pomocy społecznej.

Firma doradcza PwC przygotowała raport nt. ulg podatkowych i świadczeń, które pobierają rodziny w Unii Europejskiej. Wnioski z  niego idące nie są zbyt optymistyczne. Po pierwsze w większości krajów UE rodziny dostają większą pomoc od państwa niż w Polsce. Z drugiej strony - same pieniądze nie są gwarantem sukcesu, mierzonym jako zwiększenie dzietności. Po trzecie, polityka prorodzinna najlepiej funkcjonuje tam, gdzie istnieją rozwiązania systemowe, a więc połączenie ulg podatkowych, bezpośredniego wsparcia finansowego i innych rodzajów pomocy.

PwC na potrzeby raportu stworzyło model rodziny „2+2”, dla którego sprawdzono poziom pomocy ze strony państwa, zarówno ulg podatkowych, jak i w postaci bezpośredniej, czyli wypłacanych dodatków i zasiłków. Optymistycznie przy tym założono, że oboje rodzice pracują zarabiając średnią krajową. Tymczasem w Polsce, co najmniej dwie trzecie społeczeństwa zarabia mniej, niż wynosi średnia. GUS przy jej wyliczaniu nie uwzględnia pensji w firmach zatrudniających poniżej 10 pracowników, czyli duża grupa pracujących jest wyłączona z badania. Dzieci w tej rodzinie mają 8 i 4 lata, uczęszczają do publicznej szkoły i przedszkola. PwC w modelu uwzględniła jednak tylko prorodzinne ulgi podatkowe, świadczenia na dzieci i wysokość wynagrodzeń. Pominęła cenę podstawowego koszyka dóbr, darmowe posiłki i podręczniki szkolne oraz inne indywidualne odliczenia (nie na dzieci).

Na 28 przebadanych krajów Polska znajduje się w ogonie Europy jeśli chodzi o wsparcie. Modelowa rodzina może liczyć na równowartość 530 euro rocznie, co daje nam piąte miejsce od końca. Za nami są tylko Grecja, Litwa, Rumunia i Bułgaria. W przypadku tych dwóch ostatnich państw pomoc od państwa jest czysto symboliczna, bo wynosi odpowiednio równowartość 38 i 20 euro rocznie. Średnie wsparcie w Unii Europejskiej wynosi 2,3 tys euro, czyli równowartość prawie 10 tys. zł. Najbardziej hojny jest Luksemburg, który wspiera modelowa rodzinę kwotą 9,2 tys. euro. Dalej uplasowały się Francja i Niemcy, odpowiednio: 6,7 tys. i 4,8 tys. euro. Patrząc na procentowy udział wsparcia państw w stosunku do przeciętnego wynagrodzenia pary, na czele jest Francja z 13,7 proc. Za nią Słowenia -12,7 proc. i Węgry - 9,6 proc. 

Wsparcie dla rodzin w Unii Europejskiej

Mapa jest interaktywna. Kliknij albo najedź na kraj, żeby zobaczyć dane.

Analiza i opracowanie danych: PwC; mapa: Bartosz Chyż

Wsparcie od państwa nie przekłada się w prosty sposób na dzietność. W większości krajów unijnych da się zauważyć tę zależność. Istnieją jednak wyjątki. Według PwC  „we Francji stosowane zachęty oraz ulgi idą w parze z wysokim współczynnikiem dzietności, podczas gdy niemiecki współczynnik należy do najniższych w UE". Także na Litwie, która ma jeden z wyższych współczynników dzietności, „kwota bezpośredniej pomocy państwa w zakresie świadczeń i podatkowych ulg rodzinnych należy do jednej z najniższych".

Jedną z form wsparcia dla rodzin w Polsce jest becikowe, jednak ta jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka  w wysokości 1000 zł jest jedną z niższych w Europie.

Inną formą wsparcia dzietności rodzin ma być sztandarowy program rządu „Rodzina 500 plus", czyli wypłata pięciuset złotych na drugie i kolejne dzieci w rodzinie. Pomoc będzie przysługiwała także na pierwsze dziecko, jeśli dochód na członka rodziny nie przekracza 800 zł (1200 zł w przypadku rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym).  Projekt stosownej ustawy jest dopiero w fazie konsultacji. Premier Beata Szydło zapowiedziała, że stanie się to już w kwietniu. Byłby przy tym zwolniony od podatku dochodowego i jak donosi „Dziennik Gazeta Prawna” nie wpływałby na wypłacanie innych świadczeń, co oznacza zmianę w stosunku do pierwotnego projektu.

Wypłata 500 zł nie jest ewenementem w skali europejskiej. Jak podkreślał niedawno publicysta "Polityki" Rafał Woś, podobną formę wsparcia dla rodzin i dzieci stosuje 20 krajów europejskich. Pieniądze te mogą wpłynąć na poprawę sytuacji wielu rodzin, bo jak pokazuje opublikowane właśnie przez GUS badanie „Beneficjenci pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych w 2014 r.” z pomocy finansowej ze strony państwa korzysta ponad 20 proc. (ponad 1,1 mln.) polskich rodzin z dziećmi. Najwięcej, bo prawie 27 proc. - w województwie lubelskim i świętokrzyskim.

Na poziomie gmin nawet 38 proc. mieszkańców gminy Stary Brus na Lubelszczyźnie sięga po pomoc. Nieznacznie lepiej jest w gminie Dubiecko (Podkarpacie) i Radzyniu Chełmińskim na Kujawach. Z kolei w mazowieckich gminach Czarnia i Siemiątkowo pomoc dostaje nawet 80 proc. dzieci.

Pomoc społeczna w Polsce

Mapa jest interaktywna. Kliknij albo najedź na gminę, żeby zobaczyć dane. W okienku „visible layers" wybierz między dziećmi korzystającymi z pomocy społecznej a ogółem ludności, która po nią sięga. Możesz też wyszukać danych o dowolnej gminie w Polsce, wpisując jej nazwę w oknie w prawym górnym rogu mapy.

Dane: GUS; mapa: Aleksander Deryło

Pokaż komentarzeDodaj komentarz
Pomoc rodzinie w Polsce i na Białorusi

Pomoc rodzinie w Polsce i na Białorusi

Rekordowe zadłużenie, rekordowy deficyt

Rekordowe zadłużenie, rekordowy deficyt

Zobacz, gdzie zabijają trzęsienia ziemi

Zobacz, gdzie zabijają trzęsienia ziemi

20 lat czekania na Ligę Mistrzów. Jak w tym czasie zmieniła się Polska

20 lat czekania na Ligę Mistrzów. Jak w tym czasie zmieniła się Polska

Jak zmieni się PKB państw, gdyby usunąć z nich stolice?

Jak zmieni się PKB państw, gdyby usunąć z nich stolice?

Kolej nasza niepowszednia. Są w Polsce miasta oddalone od najbliższej stacji nawet o 50 km

Kolej nasza niepowszednia. Są w Polsce miasta oddalone od najbliższej stacji nawet o 50 km