Wyborcza.pl

Aktualizujemy mapę pomników smoleńskich. Jest ich już ponad 440

Autor: Bartosz Chyż; mapa: Marcin Gębala, grafika: Magdalena Rolka, współpraca: Karolina Polakowska | 10.08.2017

Pomniki, tablice, obeliski, głazy i dęby - pamięć o katastrofie smoleńskiej można czcić na różne sposoby. W Polsce jest już ponad 400 różnego rodzaju upamiętnień - wynika z danych zgromadzonych przez BIQdata. Nasz zespół przygotował jedyną w Polsce mapę miejsc pamięci smoleńskiej.

Aktualizacja: W pierwszej wersji materiału, opublikowanej 7 kwietnia, mapa pokazywała 375 pomników, tablic lub drzew. Czytelnicy podsyłali kolejne lokalizacje m.in. wypełniając formularz znajdujący się pod artykułem. Dzięki temu 10 lipca, po piątej aktualizacji spisu, na mapie jest już 435 upamiętnień. Szósta aktualizacja mapy przyniosła kolejne pięć miejsc, tym samym 10 sierpnia mamy już 440 obiektów.

Ciągle powstają kolejne pomniki smoleńskie. Przybywa ich szybko, odsłanianie brył i przecinanie wstęg odbywa się najczęściej przy okazji kolejnych rocznic albo świąt narodowych.

  • pierwsze upamiętnienia zaczęły powstawać już kilka dni po katastrofie
  • najwięcej jest tablic, które często są wkomponowywane w istniejące pomniki katyńskie;
  • upamiętnienia są fundowane zarówno przez samorządy, jak i z pieniędzy pochodzących ze zbiórek;
  • pomników będzie przybywać, do odsłaniania szykują się duże miasta.

Komitet Społeczny, na którego czele stoi Jarosław Kaczyński, zebrał już ponad milion złotych na dwa pomniki smoleńskie w Warszawie: jeden upamiętniający Lecha Kaczyńskiego, a drugi wszystkie ofiary katastrofy smoleńskiej. Lada dzień ma też zostać ogłoszony konkurs na ich projekty, mówił niedawno Jacek Sasin. Kiedy powstawał komitet, lider PiS mówił: - Liczymy, że na 8. rocznicę tragedii smoleńskiej pomniki będą gotowe.

Mapa jest interaktywna. Klikając w ikony w lewym górnym rogu, możesz włączyć lub wyłączyć wyświetlanie konkretnego rodzaju upamiętnień. Klikając na ikony bezpośrednio na mapie, zobaczysz szczegóły związane z konkretnym pomnikiem (lokalizację, datę odsłonięcia, kto został upamiętniony, i inskrypcję, i autora (jeśli udało się ustalić). Mapa NIE zawiera nazw ulic, skwerów, placów itp.

Według Sasina idealnym miejscem dla pomnika Lecha Kaczyńskiego byłby teren pomiędzy Hotelem Europejskim a domem Bez Kantów przy Krakowskim Przedmieściu. Pomnik wszystkich ofiar miałby stanąć na skwerze ks. Jana Twardowskiego leżącym naprzeciwko. To drugie miejsce jest jednak problematyczne do stawiania pomników, bo jest przestrzenią zamkniętą i znajduje się pod opieką konserwatora zabytków. Dlatego władze Warszawy chcą, by pomnik powstał na rogu ulic Trębackiej i Focha, na tyłach Ministerstwa Kultury, a więc zaledwie kilkadziesiąt metrów od Krakowskiego Przedmieścia. Jednak dla osób, dla których pamięć o katastrofie jest szczególnie ważna, to miejsce jest nie do przyjęcia.

Nim jednak powstanie jakikolwiek pomnik przy Krakowskim Przedmieściu, własny chce mieć Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Jak napisał "Fakt", na postawienie pomnika w swojej siedzibie ta państwowa spółka chce przeznaczyć pół miliona złotych.

Nad mapą pomników smoleńskich pracowaliśmy od września ubiegłego roku. Udało nam się znaleźć ponad 400 różnego rodzaju upamiętnień poświęconych katastrofie: wszystkim ofiarom oraz poszczególnym osobom. Za ich ustawianiem stoją zazwyczaj lokalne samorządy lub miejscowe środowiska patriotyczne. Często do akcji włączał się Kościół, pozwalając na upamiętnienie ofiar w świątyniach albo na cmentarzach.

Najczęściej są to tablice lub głazy z prostymi inskrypcjami, bo na ich wykonanie wystarczy zwykle kilkadziesiąt tysięcy złotych. Pierwsza kamienna tablica w kraju została ustawiona na malborskim cmentarzu już dwa dni po rozbiciu się prezydenckiego samolotu. Jak wiele innych upamiętnień - łączy ze sobą upamiętnienie katastrofy w Smoleńsku z przypomnieniem Katynia. Popularne jest również sadzenie nowych drzew, zazwyczaj dębów.

Z braku środków wiele miejsc pamięci wygląda groteskowo wbrew szczerym intencjom twórców. Przykłady: betonowy pomnik w Kałkowie, który z daleka przypomina awionetkę ze skrzydłami o nienaturalnym rozmiarze i położeniu albo instalacja z dykty w Byszowie.

Do budowy nowych pomników smoleńskich szykują się m.in. Białystok, Szczecin i Opole. W stolicy Podlasia powstanie pomnik Lecha Kaczyńskiego, podobnie jak w stolicy zachodniego Pomorza. Z kolei przed opolskim urzędem wojewódzkim miałby stanąć pomnik wszystkich ofiar. Przypadek Opolszczyzny jest wyjątkowy: w tym województwie prawie nie ma upamiętnień katastrofy w Smoleńsku.

Zobacz także jak twórcy poradzili sobie z tematyką upamiętnienie ofiar katastrofy pod Smoleńskiem.


Pokaż komentarze (37)Dodaj komentarz